İnternetten satış yapmaya başlayan girişimcilerin ilk haftalarda duyduğu kısaltmalardan biri ETBİS’tir. Site hazır, ürünler yüklenmiş, ödeme altyapısı bağlanmıştır; ancak resmî tarafta tamamlanması gereken bir kayıt daha vardır. ETBİS nedir, kimleri ilgilendirir ve kayıt nasıl yapılır sorularını bu yazıda sırasıyla yanıtlıyoruz.
ETBİS Nedir?
ETBİS, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi’nin kısaltmasıdır. Ticaret Bakanlığı tarafından işletilen sistem, Türkiye’de elektronik ticaret yapan işletmelerin kayıt altına alınmasını ve sektöre ilişkin verilerin toplanmasını amaçlar. Sisteme kaydolan işletmeler, faaliyet gösterdikleri internet adresini, mobil uygulamalarını, sattıkları ürün türlerini ve çalıştıkları ödeme ile kargo hizmetlerini bildirir.
Sistemin iki temel işlevi vardır. Birincisi, kamunun e-ticaret hacmini ve yapısını sağlıklı biçimde izleyebilmesidir. İkincisi ise tüketicinin karşısındaki satıcının kim olduğunu doğrulayabilmesidir. Kayıtlı sitelerin sorgulanabilmesi, alışveriş yapan kişi için bir güven unsurudur; satıcı açısından da kurumsal görünümü destekler.
ETBİS Kimler İçin Zorunlu?
Yükümlülük, e-ticaretteki role göre belirlenir. Genel çerçeve şöyledir:
- Kendi internet sitesi veya mobil uygulaması üzerinden satış yapanlar: Kendi adına açtığı e-ticaret ortamında sözleşme yapan ya da sipariş alan işletmeler ETBİS kaydı yaptırmakla yükümlüdür. Sitenin hazır bir altyapıyla kurulmuş olması durumu değiştirmez; WooCommerce ya da benzeri bir sistem kullanan mağaza sahibi de bu kapsamdadır.
- Aracı hizmet sağlayıcılar: Başkalarına ait ürünlerin satışına ortam sağlayan pazaryerleri ve ilan platformları da sisteme kayıt olur ve kendi platformlarındaki satıcılara ilişkin bildirimleri yapar.
- Yalnızca pazaryerlerinde satış yapanlar: Kendi sitesi olmayan, sadece pazaryeri mağazası üzerinden satan işletmelerin bilgileri genel olarak pazaryeri tarafından bildirilir. Bu satıcıların ayrıca kayıt yaptırması çoğu durumda gerekmez.
- Yurt dışında yerleşik olup Türkiye’ye satış yapanlar: Türkiye’deki alıcılara yönelik faaliyet gösteren yabancı işletmeler için de mevzuatta düzenlemeler bulunur.
Sadece ürün tanıtan, sipariş almayan ve çevrim içi sözleşme kurmayan tanıtım siteleri genellikle kapsam dışında kalır. Yine de sitenizde iletişim formuyla sipariş topluyor ya da bir sipariş butonu bulunduruyorsanız durumunuzu netleştirmenizde yarar var. Kayıt yükümlülüğüne uymayanlar için idari para cezası öngörülmüştür; güncel tutarlar ve süreler değişebildiğinden Ticaret Bakanlığının duyurularına bakmak ya da mali müşavirinize danışmak en sağlıklı yoldur.
ETBİS Kaydı Nasıl Yapılır?
ETBİS kaydı ücretsizdir ve tamamen çevrim içi yapılır. İşlem, e-ticaret faaliyetine başlamadan önce tamamlanmalıdır.
- Giriş: Bakanlığın e-ticaret bilgi platformu üzerinden ETBİS bölümüne girilir ve e-Devlet kimlik doğrulaması yapılır.
- İşletme bilgileri: Şirketler MERSİS numarasıyla, esnaf ve gerçek kişi tacirler ise kimlik ve vergi bilgileriyle tanımlanır. MERSİS numaranızı henüz almadıysanız önce MERSİS kaydı adımlarını tamamlamanız gerekir.
- E-ticaret ortamı: Satış yapılan alan adı ve varsa mobil uygulama eklenir. Alan adının size ait olduğunu göstermek için sistemin verdiği doğrulama kodunun siteye yerleştirilmesi istenir.
- Faaliyet bilgileri: Satılan ürün ve hizmet grupları, sunulan ödeme yöntemleri, anlaşmalı ödeme kuruluşu, kargo ve lojistik firmaları ile varsa kullanılan e-ticaret altyapısı bildirilir.
- Onay: Bilgiler kontrol edilip kaydedilir. Kayıt tamamlandığında siteniz sistemde sorgulanabilir hâle gelir.
Kayıttan Sonra Dikkat Edilecekler
İş, kaydı yapmakla bitmez. Alan adı değiştiğinde, yeni bir ödeme yöntemi eklendiğinde ya da faaliyet sonlandırıldığında bilgilerin güncellenmesi gerekir. Ayrıca sitede işletmenin unvanı, adresi, MERSİS numarası ve iletişim bilgileri gibi tanıtıcı bilgilerin kolay erişilebilir biçimde yer alması beklenir. Mesafeli satış sözleşmesi, ön bilgilendirme formu ve kişisel verilerin korunmasına ilişkin metinler de bu resmî çerçevenin parçasıdır.
Henüz işin başındaysanız kayıt sırası şöyle ilerler: önce şirket ya da şahıs işletmesi kurulur, vergi kaydı açılır, ardından site yayına alınmadan ETBİS bildirimi yapılır. Kuruluş aşamasını uzaktan yürütmek isteyenler online şirket kurma yazımıza göz atabilir.
Kısacası ETBİS, e-ticaret yapan işletmenin devlete ve müşteriye kendini tanıttığı resmî kayıttır. Kendi sitenizden satış yapıyorsanız kaydı ertelemeyin; yalnızca pazaryerlerinde satıyorsanız bildirimin platform tarafından yapıldığını teyit edin. Mevzuat ayrıntıları güncellenebildiği için karar vermeden önce resmî kaynakları kontrol etmek her zaman en doğrusudur.
Görsel: Shixart1985 / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
