Şirket kurmak denince akla uzun kuyruklar, dosyalar dolusu evrak ve günlerce süren koşturmaca gelirdi. Kamu hizmetlerinin dijitalleşmesiyle bu tablo büyük ölçüde değişti; bugün kuruluş sürecinin önemli bir kısmı bilgisayar başında tamamlanabiliyor. Yine de “her şey tek tıkla bitiyor” demek doğru olmaz. Hangi adımların internetten yapılabildiğini, hangilerinde hâlâ fiziksel bir işlem gerektiğini bilmek, süreci gerçekçi biçimde planlamanızı sağlar.
Online Şirket Kurmak Mümkün mü?
Kısa cevap: Büyük oranda evet. Ancak online şirket kurma ifadesi şirket türüne göre farklı anlamlar taşır.
Şahıs şirketi kurmak isteyenler için süreç en sade olanıdır. İşe başlama bildirimi, Gelir İdaresi Başkanlığının dijital kanalları üzerinden elektronik olarak verilebilir. Bildirimin ardından vergi dairesinin iş yeri adresinde yoklama yapması olağan bir uygulamadır.
Limited ve anonim şirketlerde ise kuruluş başvurusu Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) üzerinden hazırlanır. Şirket sözleşmesi bu sistemde oluşturulur, başvuru elektronik ortamda ticaret sicili müdürlüğüne iletilir. Bununla birlikte sözleşmenin imzalanması ve bazı belgelerin teslimi gibi adımlar için müdürlüğe gitmek gerekebilir. Yani bu türlerde süreç “tamamen online” değil, “ağırlıklı olarak online” şeklinde tanımlanmalıdır.
Uygulama ayrıntıları zaman içinde güncellenebildiği için, başlamadan önce ilgili ticaret sicili müdürlüğünün ve Gelir İdaresinin güncel duyurularına bakmak en sağlıklı yoldur.
Online Şirket Nasıl Kurulur?
İnternet üzerinden şirket kurma süreci genel hatlarıyla şu adımlardan oluşur:
- Şirket türüne karar verin: Şahıs, limited ya da anonim şirket arasında seçim yaparken sorumluluk sınırı, ortak sayısı, vergi yapısı ve kuruluş maliyeti belirleyicidir. Bu kararı bir mali müşavirle birlikte vermek ileride tür değiştirme zahmetinden kurtarır.
- Mali müşavirle anlaşın: Defter tutma ve beyanname yükümlülükleri nedeniyle mali müşavir hizmeti almanız gerekir. Müşavirler kuruluş işlemlerini de çoğunlukla sizin adınıza yürütür.
- İş yeri adresini belirleyin: Kira sözleşmesi ya da tapu ile bir adres göstermeniz gerekir. Faaliyetiniz uygunsa ev adresi veya sanal ofis de değerlendirilebilir.
- Başvuruyu elektronik ortamda yapın: Şahıs şirketinde işe başlama bildirimi dijital vergi dairesi üzerinden; sermaye şirketlerinde kuruluş başvurusu MERSİS üzerinden hazırlanır. Unvan, faaliyet konusu, sermaye ve ortak bilgileri bu aşamada girilir.
- İmza ve tescil işlemlerini tamamlayın: Sermaye şirketlerinde sözleşmenin imzalanması ve tescil için ticaret sicili müdürlüğünde işlem yapılır. Tescille birlikte şirket tüzel kişilik kazanır ve vergi kaydı oluşur.
- Kuruluş sonrası işlemleri unutmayın: Sermaye ödemesi, banka hesabı açılışı, e-fatura ve e-arşiv başvurusu, varsa sosyal güvenlik iş yeri tescili ve faaliyet alanına özgü ruhsatlar bu aşamada tamamlanır.
Kuruluş sırasında ödenecek harç, sermaye ve hizmet bedelleri şirket türüne ve yıla göre değişir. Bu nedenle güncel maliyeti ticaret sicili müdürlüğünden ya da mali müşavirinizden öğrenmelisiniz. Şirket tescil edildikten sonra bağlı olduğunuz odadan faaliyet belgesi alabilir, günlük kayıtlarınız için de ön muhasebe düzeni kurabilirsiniz.
Online Şirket Kurmak Yasal mı?
Evet. Yukarıda anlatılan başvuru kanalları devletin kendi sistemleridir ve bu sistemler üzerinden yapılan kuruluş işlemleri, fiziksel başvuruyla aynı hukuki geçerliliğe sahiptir. Burada dikkat edilmesi gereken, yasallığın kanaldan değil, işlemin mevzuata uygunluğundan kaynaklandığıdır. Şu noktalar önemlidir:
- Resmî kanalları kullanın: Başvurular yalnızca kamu kurumlarının kendi platformları üzerinden yapılır. “Sizin yerinize bir günde şirket kuruyoruz” diyen aracıların ne sunduğunu iyi inceleyin; bu firmalar danışmanlık verir, tescili yine resmî kurum yapar.
- Kimlik ve şifre bilgilerinizi paylaşmayın: e-Devlet şifrenizi üçüncü kişilere vermek yerine vekâlet ya da sistemlerin sunduğu yetkilendirme yöntemlerini tercih edin.
- Adresiniz gerçek olsun: Vergi dairesi yoklamasında bulunamayan adresler ciddi sorunlara yol açar.
- Faaliyetinize özel izinleri araştırın: Gıda, sağlık, finans, turizm gibi alanlarda şirket kurmak tek başına faaliyete başlamak için yeterli değildir.
- İnternetten satış yapacaksanız: E-ticaret mevzuatındaki bilgilendirme ve kayıt yükümlülüklerini de göz önünde bulundurun. Örneğin dropshipping gibi modellerde de vergi mükellefiyeti gerekir.
Özetle, şirket kuruluşu artık büyük ölçüde ekran başında yürütülebilen, tamamen yasal bir süreçtir. Şahıs şirketlerinde işlemler neredeyse bütünüyle dijitaldir; limited ve anonim şirketlerde ise elektronik başvuruyu kısa bir fiziksel işlem tamamlar. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki ya da mali tavsiye niteliği taşımaz; kendi durumunuza uygun yol haritası için mali müşavirinize ve ilgili resmî kurumlara danışmanız en doğrusudur.
Görsel: Shixart1985 / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
