Sabah uyanıp halının üzerinde küçük bir sürprizle karşılaşmak, kedi sahiplerinin oldukça aşina olduğu bir durumdur. Kedilerde kusma zaman zaman görülen ve çoğu kez zararsız nedenlere dayanan bir tepkidir, ancak bazı durumlarda ciddi bir sağlık sorununun ilk habercisi de olabilir. Kediler neden kusar sorusunun tek bir yanıtı yoktur. Önemli olan kusmanın sıklığını, içeriğini ve kedinin genel halini birlikte değerlendirmektir.
Kediler Neden Kusar?
Kedi neden kusar diye düşünürken ilk akla gelen sebep tüy yumağıdır. Kediler günün önemli bir bölümünü kendilerini yalayarak geçirir ve bu sırada yuttukları tüyler midede birikir. Sindirilemeyen tüyler belli aralıklarla silindir biçiminde, nemli bir topak hâlinde dışarı atılır. Özellikle uzun tüylü kedilerde ve tüy dökme dönemlerinde bu durum daha sık yaşanır. Düzenli tarama ve veteriner hekimin önereceği malt macunları tüy yumağı oluşumunu azaltmaya yardımcı olur.
Bunun dışında sık karşılaşılan nedenler şöyle sıralanabilir:
- Ani mama değişikliği: Kedilerin sindirim sistemi hassastır. Yeni mamaya birkaç güne yayarak, eski mamayla karıştırıp oranı yavaş yavaş artırarak geçmek gerekir.
- Uygun olmayan yiyecekler: Sofra artıkları, bozulmuş gıdalar ya da kedinin sindiremeyeceği besinler mideyi rahatsız eder.
- Bitki ve yabancı cisim yutma: Bazı ev bitkileri kediler için zehirlidir. İp, lastik toka, oyuncak parçası gibi cisimler de kusmaya ve bağırsak tıkanmasına yol açabilir.
- İç parazitler: Bağırsak parazitleri özellikle düzenli parazit uygulaması yapılmayan kedilerde kusma ve ishale neden olur.
- Besin intoleransı ve alerjiler: Belirli bir protein kaynağına duyarlılık tekrarlayan kusmalarla kendini gösterebilir.
- Kronik hastalıklar: Böbrek yetmezliği, tiroit bezinin fazla çalışması, pankreas iltihabı, karaciğer sorunları ve bağırsak hastalıkları kusmayla seyredebilir. Bu tablo daha çok orta yaşlı ve yaşlı kedilerde görülür.
- Stres: Taşınma, eve yeni bir hayvanın gelmesi ya da rutinin bozulması bazı kedilerde mide sorunlarını tetikler.
Yavru Kedi Neden Kusar?
Yavru kedilerde kusma, yetişkinlere kıyasla daha dikkatle izlenmelidir çünkü küçük bedenler çok hızlı sıvı kaybeder. Yavru kedi neden kusar sorusunun en yaygın yanıtı iç parazitlerdir. Anneden geçen ya da çevreden alınan parazitler yavruda kusma, şiş karın ve ishale yol açabilir. Bu nedenle veteriner hekimin belirleyeceği parazit takvimine uymak önemlidir.
İkinci sık neden beslenme hatalarıdır. Anne sütünden mamaya geçiş dönemindeki yavrular, yaşına uygun olmayan ya da çok hızlı yedikleri mamayı çıkarabilir. İnek sütü vermek de yavrularda sindirim sorunlarına neden olan yaygın bir hatadır. Yavrular meraklı olduğu için ip, kâğıt, bitki yaprağı gibi şeyleri yutmaları da sık rastlanan bir durumdur.
Aşıları tamamlanmamış bir yavruda kusmaya halsizlik, iştahsızlık, ateş ya da ishal eşlik ediyorsa bulaşıcı viral hastalıklar akla gelmelidir. Böyle bir durumda beklemeden veteriner hekime başvurmak gerekir.
Kediler Neden Mama Kusar?
Kedinin yedikten kısa süre sonra neredeyse hiç sindirilmemiş mamayı çıkarması çoğu zaman hızlı yemekle ilgilidir. Kediler neden mama kusar sorusunda ilk bakılacak şey budur. Birden fazla kedinin yaşadığı evlerde rekabet duygusu, uzun süre aç kalma ya da mamaya düşkünlük kedinin taneleri çiğnemeden yutmasına yol açar. Mide hızla dolar ve içerik geri gelir.
Bu durumu azaltmak için şunlar denenebilir:
- Günlük mama miktarını daha küçük ve sık öğünlere bölmek.
- Yavaş yemeyi sağlayan labirentli mama kapları ya da mama saklanan oyuncaklar kullanmak.
- Kedileri ayrı köşelerde beslemek.
- Mama değişikliğini kademeli yapmak.
- Yemekten hemen sonra yoğun oyun oynatmamak.
Mama aynı kaldığı hâlde kusmalar sürüyorsa besin intoleransı ya da başka bir sindirim sorunu söz konusu olabilir. Bu durumda diyet değişikliğine veteriner hekimle birlikte karar vermek en doğrusudur.
Ne Zaman Veterinere Gidilmeli?
Ayda bir iki kez görülen, sonrasında kedinin normal biçimde yiyip oynadığı kusmalar çoğunlukla endişe gerektirmez. Ancak aşağıdaki durumlarda vakit kaybetmeden veteriner hekime başvurulmalıdır:
- Bir gün içinde tekrarlayan ya da birkaç gün süren kusma.
- Kusmukta kan ya da kahve telvesine benzer koyu parçacıklar.
- Halsizlik, saklanma, iştahsızlık ya da su içmeme.
- İshal, ateş, karın ağrısı ya da belirgin kilo kaybı.
- Zehirli bir madde ya da yabancı cisim yutma şüphesi.
- Kusmaya çalışıp bir şey çıkaramama.
Kendi başınıza insan ilaçları vermek kediler için son derece tehlikelidir. Kusmanın rengini, sıklığını ve yemekle ilişkisini not etmek veteriner hekimin işini kolaylaştırır. Özellikle yaşlı kedilerde tekrarlayan kusmalar kronik hastalıkların belirtisi olabileceğinden, kedinizin yaşam evresini bilmek de önemlidir. Bu konuda kedi yaşı nasıl hesaplanır yazımız yol gösterebilir. Kusmuk lekeleriyle uğraşıyorsanız evcil hayvanlı evlerde halı temizliği rehberimiz de işinize yarayacaktır.
Özetle kusma kedilerde sık görülen bir belirtidir ve nedeni çoğu zaman tüy yumağı ya da hızlı yemek gibi basit etkenlerdir. Yine de sıklık arttığında ya da kedinin genel hali değiştiğinde konuyu şansa bırakmamak gerekir.
Görsel: Muhammad Mahdi Karim / Wikimedia Commons (GFDL)
