Kum kabını temizlerken normalden yumuşak ya da sulu dışkı görmek kedi sahiplerini haklı olarak endişelendirir. İshal tek başına bir hastalık değil, sindirim sisteminde bir şeylerin yolunda gitmediğini gösteren bir belirtidir. Bazen basit bir mama değişikliğinden kaynaklanır ve kısa sürede geçer; bazen de ciddi bir rahatsızlığın ilk işaretidir. Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; kedinizin durumu için değerlendirmeyi mutlaka veteriner hekim yapmalıdır.
Kedilerde İshalin Yaygın Nedenleri
Beslenme Kaynaklı Nedenler
En sık rastlanan neden ani mama değişikliğidir. Kedinin bağırsak florası yeni içeriğe uyum sağlamak için zamana ihtiyaç duyar; bu yüzden mama geçişleri yaklaşık bir haftaya yayılarak, eski mamayla karıştırılarak yapılmalıdır. Sofra artıkları, bozulmuş yiyecekler, fazla ödül maması ve süt de ishale yol açabilir. Yetişkin kedilerin birçoğu laktozu iyi sindiremez. Bazı kedilerde belirli protein kaynaklarına karşı gıda intoleransı ya da alerjisi görülür.
Parazitler ve Enfeksiyonlar
Bağırsak solucanları ve tek hücreli parazitler özellikle yavru kedilerde ve sokaktan sahiplenilen hayvanlarda sık görülür. Bakteriyel ve viral enfeksiyonlar da ishale neden olabilir; aşılanmamış yavrularda bazı viral hastalıklar çok ağır seyreder. Dış parazitlerle mücadele de bu açıdan önemlidir, çünkü pireler bazı bağırsak parazitlerinin taşıyıcısıdır. Bu konuda kedi piresi ile mücadele yazımıza göz atabilirsiniz.
Yabancı Madde ve Zehirlenmeler
Kediler ip, lastik toka, bitki yaprağı gibi sindiremeyecekleri şeyleri yutabilir. Bazı ev bitkileri, temizlik ürünleri ve insan ilaçları kediler için zehirlidir. Yenmeyecek şeyleri yeme davranışı süreklilik gösteriyorsa pika sendromu ihtimali veterinerle konuşulmalıdır.
Stres
Taşınma, eve yeni bir hayvanın gelmesi, pansiyonda kalma ya da uzun yolculuk gibi durumlar hassas kedilerde sindirim düzenini bozabilir.
Kronik Hastalıklar
Haftalarca süren ya da tekrarlayan ishalin arkasında iltihabi bağırsak hastalığı, pankreas sorunları, tiroit bezinin fazla çalışması, böbrek ve karaciğer hastalıkları ya da tümörler bulunabilir. Bazı ilaçlar, özellikle antibiyotikler de yan etki olarak ishal yapabilir.
Belirtiler Nelerdir?
- Sulu, şekilsiz ya da normalden sık dışkılama
- Dışkıda mukus ya da kan görülmesi, rengin belirgin biçimde değişmesi
- Kum kabına yetişememe, kuyruk altında kirlenme
- Karında gaz, guruldama ve hassasiyet
- İştahsızlık, kusma, halsizlik
- Kilo kaybı ve tüylerin matlaşması (uzun süren durumlarda)
İshalin en önemli riski sıvı kaybıdır. Diş etlerinin kuru ve yapışkan olması, gözlerin çökük görünmesi ve derinin esnekliğini yitirmesi susuzluk işareti olabilir.
Hangi Durumlarda Hemen Veterinere Gidilmeli?
- Kedi yavru, yaşlı ya da kronik bir hastalığı varsa
- İshal bir günden uzun sürüyor ya da çok şiddetliyse
- Dışkı kanlı, siyah ve katran görünümündeyse
- İshale kusma, ateş, belirgin halsizlik ya da iştahsızlık eşlik ediyorsa
- Kedinin zehirli bir madde ya da yabancı cisim yuttuğundan şüpheleniyorsanız
- Kedi su içmiyor ve susuzluk belirtileri gösteriyorsa
Tanı Nasıl Konur?
Veteriner hekim önce kedinin beslenme düzenini, aşı ve parazit uygulama geçmişini sorar, ardından fizik muayene yapar. Gerekli görürse dışkı incelemesi, kan tahlilleri, röntgen ya da ultrason isteyebilir. Muayeneye giderken taze bir dışkı örneği götürmek ve ishalin ne zaman başladığını, sıklığını, kedinin son günlerde ne yediğini not etmek süreci hızlandırır.
Tedavi Yöntemleri
Tedavi tümüyle nedene göre belirlenir. Parazit saptanırsa uygun antiparaziter ilaç, sıvı kaybı varsa serum desteği, beslenme kaynaklı durumlarda kolay sindirilen özel diyet mamaları ya da eliminasyon diyeti uygulanabilir. Hekim bağırsak florasını destekleyen probiyotikler önerebilir. Kronik hastalıklarda ise uzun süreli takip gerekir.
Evde dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, insanlar için üretilmiş ishal kesici ilaçları kediye vermemektir; bunların bir kısmı kediler için tehlikelidir. Kediyi uzun süre aç bırakmak da doğru değildir. Hafif ve tek seferlik bir yumuşak dışkıda temiz suyu her zaman ulaşılabilir tutmak, yeni verilen yiyecekleri kesmek ve kediyi yakından gözlemek yeterli olabilir; düzelme yoksa beklemeden hekime başvurun.
İshali Önlemek İçin Öneriler
- Mama değişikliklerini kademeli yapın, kaliteli ve yaşa uygun mama seçin.
- İnsan yemeği ve süt vermekten kaçının.
- İç ve dış parazit uygulamalarını ve aşıları veterinerin önerdiği takvimde yaptırın.
- Su ve mama kaplarını, kum kabını düzenli temizleyin.
- Zehirli bitki ve kimyasalları kedinin ulaşamayacağı yerde tutun.
Kedilerde ishal çoğu zaman kısa sürede düzelen bir sorundur, ancak hafife alınmamalıdır. Belirtilerin süresi, kedinin genel hâli ve eşlik eden diğer şikâyetler, durumun ciddiyeti hakkında en iyi ipuçlarını verir. Şüphede kaldığınız her durumda veteriner hekime danışmak en güvenli tercihtir.
Görsel: Senior Airman Jared Duhon / Wikimedia Commons (Public domain)
