Ay sonunda hesaba bakıp bu kadar satış yaptım, para nerede diye soran satıcı sayısı az değildir. Ciro ile kâr aynı şey olmadığı için yüksek satış rakamları yanıltıcı olabilir. E-ticarette her siparişin arkasında komisyon, kargo, paket, reklam ve vergi gibi irili ufaklı giderler vardır ve bunlar toplandığında tablo beklenenden çok farklı çıkabilir. Bu yazıda kâr zarar hesabının mantığını, hangi kalemlerin hesaba katılması gerektiğini ve basit bir örnek üzerinden nasıl ilerleneceğini anlatıyoruz. Örnekteki sayılar yalnızca hesabı göstermek için seçilmiş temsili değerlerdir.
Temel Kavramlar
- Ciro (hasılat): Belirli bir dönemde yapılan satışların toplam tutarıdır.
- Brüt kâr: Satış gelirinden satılan ürünlerin maliyeti düşüldükten sonra kalan tutardır.
- Net kâr: Brüt kârdan tüm işletme giderleri ve vergiler çıktıktan sonra elde kalan paradır.
- Kâr marjı: Kârın satış fiyatına oranıdır; ürünleri ve dönemleri karşılaştırmayı sağlar.
Hesaba Katılması Gereken Maliyet Kalemleri
Ürüne Bağlı (Değişken) Giderler
- Ürünün alış ya da üretim maliyeti ve size ulaşana kadar ödenen nakliye
- Pazaryeri komisyonu ve hizmet bedelleri
- Ödeme altyapısı ya da sanal POS kesintisi
- Müşteriye gönderim kargo ücreti
- Kutu, bant, dolgu malzemesi gibi paketleme giderleri
- Sipariş başına düşen reklam harcaması
- İade edilen ürünlerin gidiş dönüş kargosu ve değer kaybı
Sabit Giderler
- Site altyapısı, alan adı, yazılım ve entegrasyon abonelikleri
- Muhasebe ücreti, kira, depo ve faturalar
- Personel maaşları ve primler
Sabit giderler tek tek siparişlere yazılmaz, ancak ayın sonunda toplam kârdan düşülür. Bu yüzden iki ayrı hesap yapmak gerekir: ürün başına kâr ve dönemlik kâr zarar.
KDV’yi Doğru Yere Koyun
Müşteriden tahsil edilen KDV sizin geliriniz değildir. Kâr hesabını KDV hariç tutarlar üzerinden yapmak en sağlıklı yöntemdir. Satış fiyatını KDV dâhil, alış maliyetini KDV hariç alıp birbirinden çıkarmak, kârı olduğundan yüksek gösterir. Vergi tarafındaki diğer yükümlülükleri e-ticaret yapanların ödediği vergiler yazımızda özetledik.
Adım Adım Birim Kâr Hesabı
- Satış fiyatından KDV’yi ayırarak net satış tutarını bulun.
- Ürünün KDV hariç alış maliyetini yazın.
- Komisyon, ödeme kesintisi, kargo ve paketleme giderlerini ekleyin.
- Reklam harcamasını o dönemdeki sipariş sayısına bölerek sipariş başına reklam maliyetini bulun.
- İade oranınıza göre sipariş başına bir iade payı ayırın.
- Tüm giderleri net satış tutarından çıkarın. Kalan tutar birim kârınızdır.
Temsili Bir Örnek
KDV hariç 1.000 liraya sattığınız bir ürün düşünelim. Alış maliyeti 550 lira, komisyon ve ödeme kesintileri toplamı 180 lira, kargo ve paketleme 90 lira, sipariş başına reklam gideri 70 lira, iade için ayırdığınız pay 30 lira olsun. Giderlerin toplamı 920 lira eder ve birim kâr 80 lira kalır. Kâr marjı, 80 liranın 1.000 liraya bölünmesiyle yüzde 8 olarak bulunur. Aynı ürüne yüzde 10 indirim yapıldığında satış tutarı 900 liraya düşer, giderlerin çoğu aynı kalır ve satış zarara döner. Bu basit hesap, kampanya kararlarının neden sayılara dayanması gerektiğini gösterir.
Dönemlik Kâr Zarar Tablosu
Ayın sonunda toplam net satıştan satılan malın maliyetini çıkararak brüt kârı bulun. Ardından komisyon, kargo, reklam gibi değişken giderleri ve abonelik, kira, maaş gibi sabit giderleri düşün. Kalan tutar vergi öncesi kârdır. Bu tabloyu her ay aynı düzende tutmak, hangi kalemin büyüdüğünü hemen görmenizi sağlar. Düzenli kayıt için ön muhasebe alışkanlığı işinizi kolaylaştırır.
Başabaş Noktası
Başabaş noktası, sabit giderlerinizi karşılamak için kaç adet satış yapmanız gerektiğini gösterir. Aylık sabit giderleri birim kâra bölerek bulunur. Yukarıdaki örnekte sabit giderler 8.000 lira ise ayda 100 adet satışla ancak sıfıra ulaşılır; kâr, bu sayının üzerindeki satışlardan gelir.
Sık Yapılan Hatalar
- Kendi emeğini ve zamanını maliyet saymamak
- İade ve değişimleri hesaba katmamak
- Reklam harcamasını ayrı bir cepten çıkıyormuş gibi görmek
- Stokta bekleyen ürüne bağlanan parayı unutmak
- Komisyon oranlarının kategoriye ve kampanyaya göre değiştiğini gözden kaçırmak
Sonuç olarak kâr zarar hesabı karmaşık formüller gerektirmez; gereken şey hiçbir gider kalemini dışarıda bırakmamak ve hesabı düzenli yapmaktır. Her ürün için birim kârı, her ay için dönemlik tabloyu çıkaran satıcı, hangi ürünün kazandırdığını ve hangisinin sessizce zarar ettirdiğini net biçimde görür. Vergi boyutu için bir mali müşavirden destek almak hesabın doğruluğunu güvence altına alır.
Görsel: Dave Dugdale from Superior, USA / Wikimedia Commons (CC BY-SA 2.0)
