Duştan çıktıktan sonra yüzünüzde gerginlik hissediyor, kış aylarında elleriniz pul pul dökülüyor ya da bacaklarınızda beyaz çizgiler görüyorsanız cilt kuruluğu ile karşı karşıyasınız demektir. Hemen herkesin hayatının bir döneminde yaşadığı bu durum çoğunlukla basit önlemlerle kontrol altına alınır. Yeter ki nedenini doğru anlayın ve cildin ihtiyacı olan şeyi düzenli olarak verin.
Cilt Kuruluğu Nedir?
Cildin en üst tabakası, su kaybını önleyen ve dış etkenlere karşı kalkan görevi gören bir bariyerdir. Bu bariyer, hücreler ile onları bir arada tutan doğal yağlardan oluşur. Cilt yeterince yağ üretmediğinde ya da bariyer zarar gördüğünde nem hızla buharlaşır ve kuruluk başlar.
Cilt kuruluğu nasıl anlaşılır? En tipik işaretler şunlardır:
- Yıkandıktan sonra gerginlik ve çekilme hissi
- Mat, pürüzlü ve sert bir doku
- İnce pullanma, kepeklenme, beyazımsı çizgiler
- Kaşıntı ve hafif kızarıklık
- İnce çizgilerin daha belirgin görünmesi
- İleri durumlarda çatlaklar ve hassasiyet
Kuru cilt ile susuz cilt aynı şey değildir. Kuru cilt bir cilt tipidir ve yağ eksikliğiyle ilgilidir. Susuzluk ise her cilt tipinde, yağlı ciltlerde bile görülebilen geçici bir nem eksikliğidir.
Cilt Kuruluğu Neden Olur?
Cilt kuruluğu neden olur sorusunun cevabı kişinin yapısı, yaşı, çevresi ve alışkanlıklarının birleşiminde saklıdır. Yaş ilerledikçe yağ bezlerinin çalışması yavaşlar; bu yüzden kuruluk ileri yaşlarda daha sıktır. Genetik yatkınlık, hormonal değişimler ve egzama, sedef, tiroid hastalıkları ya da diyabet gibi bazı sağlık sorunları da kuruluğa eşlik edebilir.
Çevresel faktörler
- Soğuk ve rüzgarlı hava: Kışın havadaki nem azalır, cilt daha hızlı su kaybeder.
- Kalorifer ve klima: Kapalı ortam havasını kurutur.
- Güneş: Uzun süreli maruziyet bariyeri zayıflatır.
- Kireçli su ve klorlu havuz suyu: Ciltte kuruluk ve gerginlik hissini artırabilir.
- Mesleki temas: Sık el yıkamak, deterjan ve kimyasallarla çalışmak.
Yanlış cilt bakımı alışkanlıkları
- Çok sıcak ve uzun duşlar: Cildin doğal yağlarını söker.
- Sert sabun ve köpürtücüler: Alkali sabunlar ve güçlü yüzey aktif maddeler bariyeri bozar.
- Aşırı peeling ve keseleme: Sık yapılan arındırma cildi inceltir.
- Alkol içeren tonikler: Anlık ferahlık verir ama kurutur.
- Nemlendiriciyi atlamak: Özellikle yıkandıktan sonra cildi korumasız bırakmak.
- Aktif içerikleri fazla kullanmak: Retinol ve asitleri cilde alıştırmadan, üst üste uygulamak.
Cilt Kuruluğuna Ne İyi Gelir?
Temel ilke basittir: Nemi cilde kazandırmak ve orada tutmak. Bunun için üç tür içerik birlikte çalışır. Nem çekiciler, yani hyaluronik asit, gliserin ve üre suyu cilde bağlar. Yumuşatıcılar, yani seramidler, skualan ve bitkisel yağlar hücrelerin arasını doldurur. Kapatıcılar, yani vazelin, shea yağı ve balmumu ise nemin buharlaşmasını önler.
- Doğru cilt kuruluğu kremi: İçeriğinde bu üç gruptan maddeler bulunan, parfümsüz ve yoğun bir krem seçin. Losyonlar hafif kuruluklarda, krem ve merhemler belirgin kuruluklarda daha etkilidir.
- Zamanlama: Nemlendiriciyi duştan sonraki birkaç dakika içinde, cilt hafif nemliyken sürün. Elleri her yıkamadan sonra kremleyin.
- Nazik temizlik: Sabun yerine cilt dostu, krem ya da yağ bazlı temizleyiciler kullanın.
- Bitkisel yağlar: Kremin üzerine sürülen birkaç damla yağ nemi hapseder. Argan yağı bu amaçla sık tercih edilenlerdendir.
- Ortamı nemlendirmek: Kışın odada nemlendirici cihaz kullanmak ya da kalorifer üzerine su kabı koymak fark yaratır.
Cilt kuruluğu için vitamin konusu da sıkça merak edilir. A, C, D ve E vitaminleri ile omega-3 yağ asitleri cilt sağlığında rol oynar; bunları öncelikle dengeli beslenmeyle, yani yağlı balık, ceviz, yeşil yapraklı sebzeler, turunçgiller ve yumurta gibi besinlerle almak en doğrusudur. Takviye kullanmaya ise bir eksiklik olup olmadığını değerlendirecek hekiminize danışarak karar verin; gereksiz ve yüksek dozda vitamin kullanımı zararlı olabilir.
Adım adım bir rutin arıyorsanız kuruyan ciltler için nemlendirme rehberi yazımız, dudaklarınız da kuruyorsa dudak çatlamasına iyi gelen yöntemler işinize yarayacaktır.
Cilt Kuruluğunu Önlemek İçin İpuçları
- Duşu ılık suyla ve kısa tutun; ardından cildi ovmadan, havluyla hafifçe bastırarak kurulayın.
- Nemlendiriciyi günlük alışkanlık haline getirin; kışın daha yoğun, yazın daha hafif formüllere geçin.
- Bulaşık ve temizlik işlerinde eldiven kullanın.
- Soğuk havada eldiven ve atkıyla cildinizi koruyun.
- Pamuklu, nefes alan kumaşlar giyin; yün doğrudan temas ettiğinde kaşıntıyı artırabilir.
- Çamaşırlarda parfümsüz deterjan tercih edin.
- Gün içinde yeterli su için ve güneş koruyucuyu ihmal etmeyin.
- Peelingi haftada bir ile sınırlayın.
Özetle cilt kuruluğu çoğu zaman hava koşulları ile bakım hatalarının ortak sonucudur ve düzenli nemlendirme, nazik temizlik ve birkaç küçük alışkanlık değişikliğiyle büyük ölçüde giderilir. Kuruluk iki üç haftalık özenli bakıma rağmen geçmiyorsa, yoğun kaşıntı, çatlak, kanama ya da yaygın kızarıklık varsa altta yatan bir cilt hastalığı olabileceğinden bir dermatoloji uzmanına görünmelisiniz.
Görsel: Benff / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
