Yurt dışındaki müşteriye satış yapan bir işletme için tahsilat, satışın kendisi kadar önemli bir konudur. Fiyatı dolar ya da avro üzerinden belirleyip ödemeyi Türk lirası olarak almak, kur dalgalanmasının yaşandığı dönemlerde kâr marjını bir gecede eritebilir. Döviz POS bu sorunu çözmek için geliştirilmiş bir üründür. Bu yazıda döviz pos nedir, kimlere verilir ve hangi faydaları sağlar sorularını ele alıyoruz.
Döviz POS Nedir?
Döviz POS, kartlı ödemelerin Türk lirası yerine yabancı para birimi üzerinden tahsil edilmesini ve tutarın işletmenin döviz hesabına aynı para birimiyle aktarılmasını sağlayan POS türüdür. Hem fiziksel cihaz hem de sanal POS olarak sunulabilir.
İşleyiş şöyledir: müşteri ödemeyi yurt dışında düzenlenmiş kartıyla yapar, işlem örneğin avro olarak provizyona gider, banka da belirlenen süre sonunda tutarı işletmenin avro hesabına yatırır. Arada Türk lirasına çevrim yapılmadığı için işletme kur farkından etkilenmez.
Sıkça karıştırılan iki kavramı ayırmakta yarar var:
- Döviz POS: İşlem baştan sona yabancı para cinsindendir ve işletme dövizi hesabında görür.
- Dinamik kur çevrimi (DCC): Yabancı kart sahibine ödeme anında kendi para biriminde ödeme seçeneği sunulur; ancak işletmenin hesabına geçen tutar Türk lirası olabilir. Bu, kart sahibine dönük bir kolaylıktır, döviz POS ile aynı şey değildir.
Önemli bir sınır da şudur: döviz POS’lar kural olarak yurt dışında düzenlenmiş kartlarla yapılan işlemler içindir. Türkiye’de yerleşik kişiler arasındaki pek çok sözleşmede bedelin dövizle belirlenmesi mevzuatla kısıtlandığından, yurt içi kartlardan döviz cinsi tahsilat yapılması genellikle mümkün olmaz ya da çok dar istisnalara bağlıdır.
Kimler kullanır?
- Oteller, seyahat acenteleri ve tur şirketleri
- Yurt dışına ürün satan e-ihracat firmaları
- Yabancı hastalara hizmet veren sağlık turizmi kuruluşları
- Turistik bölgelerdeki mağazalar, kuyumcular ve halıcılar
- Yurt dışına yazılım ya da danışmanlık hizmeti satan şirketler
Döviz POS Nasıl Alınır?
Her bankanın süreci ayrıntıda farklılaşsa da genel akış benzerdir:
- Uygunluğunuzu değerlendirin. Bankalar döviz POS’u her işletmeye vermez. Faaliyet alanınızın yabancı müşteriye hitap ettiğini göstermeniz beklenir. Turizm belgesi, ihracat kayıtları ya da yabancı müşterilerle yapılmış sözleşmeler bu aşamada işe yarar.
- Döviz hesabı açın. Tahsilat hangi para birimiyle yapılacaksa o para biriminde ticari vadesiz hesabınız olmalıdır.
- Başvuruyu yapın. Çalıştığınız bankanın şubesine ya da kurumsal internet bankacılığına başvurun. Bazı ödeme kuruluşları da yabancı para cinsinden tahsilat çözümleri sunar; bu durumda kuruluşun TCMB lisansına sahip olduğunu resmî listeden doğrulayın.
- Belgeleri sunun. Genellikle vergi levhası, ticaret sicil kayıtları, imza sirküleri, faaliyet belgesi ve sektöre özgü izin belgeleri istenir. Sanal POS için web sitenizin yayında olması ve gerekli sözleşme sayfalarını içermesi beklenir.
- Değerlendirme ve sözleşme. Banka risk incelemesi yapar; komisyon, hesaba geçiş süresi ve varsa teminat koşulları belirlenir.
- Kurulum ve test. Fiziksel cihaz teslim edilir ya da sanal POS site altyapısına bağlanır. Canlıya geçmeden önce deneme işlemi yapmak olası sorunları erkenden gösterir.
Maliyet tarafında dikkatli olun: yabancı kartlarla yapılan işlemlerde komisyonlar, yurt içi kart işlemlerine göre genellikle daha yüksektir. Teklifleri karşılaştırırken nelere bakmanız gerektiğini sanal POS komisyon oranları yazımızda ayrıntılı anlattık.
Döviz POS Avantajları
- Kur riskini azaltır. Satış ve tahsilat aynı para biriminde olduğundan, işlem ile hesaba geçiş arasındaki kur değişimi geliri etkilemez.
- Fiyatlandırmayı sadeleştirir. Yabancı müşteriye tek ve sabit bir fiyat sunarsınız; müşteri de ekstresinde beklediği tutarı görür.
- Döviz giderlerini dengeler. İthal ürün alan, yurt dışına reklam ya da yazılım ödemesi yapan işletmeler, kazandıkları dövizi çevirmeden bu ödemelerde kullanabilir.
- Müşteri güvenini artırır. Kendi para biriminde ödeme yapabilmek, özellikle yüksek tutarlı satışlarda yabancı müşterinin tereddüdünü azaltır.
- Muhasebeyi kolaylaştırır. Döviz cinsi satışların karşılığı doğrudan döviz hesabında izlenir.
Göz önünde bulundurulması gerekenler
- Komisyon ve sabit ücretler standart POS’a göre daha yüksek olabilir.
- Yabancı kartlarda harcama itirazı süreçleri daha uzun sürebilir; 3D Secure kullanımı bu riski azaltır.
- İhracat bedellerine ve döviz gelirlerine ilişkin mevzuat zaman zaman değişir. Yükümlülüklerinizi bankanızdan ve mali müşavirinizden teyit edin.
- Vergi beyanlarınızda döviz cinsi gelirlerin Türk lirası karşılığı esas alınır; kayıtlarınızı buna göre tutun.
Sonuç olarak döviz POS, yabancı müşteriye düzenli satış yapan işletmeler için kur dalgalanmasına karşı pratik bir tahsilat aracıdır. Başvurmadan önce işlem hacminizi, komisyon yapısını ve mevzuattan doğan yükümlülükleri birlikte değerlendirmeniz, ürünün size gerçekten fayda sağlayıp sağlamayacağını gösterecektir.
Görsel: Images Money / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
