Loading...
tr usd
USD
-0.01%
Amerikan Doları
38,57 TRY
tr euro
EURO
0.01%
Euro
43,67 TRY
tr eur-usd
EURO/USD
0.01%
Euro Amerikan Doları
1,13 TRY
tr btc
BTC
0%
Bitcoin
0,00 TRY
  1. Haberler
  2. Yemek & Gıda
  3. Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nedir?

Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nedir?

Şişede zeytinyağı
ajay_suresh / Wikimedia Commons CC BY 2.0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Market rafında zeytinyağı seçmeye çalışan herkes aynı kelimelerle karşılaşır: sızma, natürel, riviera, taş baskı, soğuk sıkım. Bu ifadelerin bir kısmı yasal sınıflandırmayı, bir kısmı üretim yöntemini anlatır ve çoğu zaman birbirine karıştırılır. Soğuk sıkım, şişenin içindeki yağın nasıl elde edildiğine dair bir bilgidir ve yağın tadından kokusuna kadar pek çok özelliğini doğrudan etkiler. Bu yazıda kavramın ne anlama geldiğini, üretimin hangi aşamalardan geçtiğini ve alışverişte nelere bakmanız gerektiğini sade bir dille ele alıyoruz.

Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nedir, Nasıl Üretilir?

Soğuk sıkım, zeytinin yağının ısı uygulanmadan, yalnızca mekanik yöntemlerle ayrıştırılması demektir. Buradaki “soğuk” kelimesi buzdolabı soğukluğunu değil, hamurun üretim boyunca düşük sıcaklıkta tutulmasını anlatır. Sektörde ve Avrupa Birliği etiket kurallarında kabul gören eşik, hamur sıcaklığının 27 santigrat derecenin üzerine çıkmamasıdır. Bu sınırın altında kalındığında zeytindeki aroma bileşikleri ve polifenol adı verilen doğal antioksidanlar büyük ölçüde korunur.

Üretim kabaca şu adımlarla ilerler:

  1. Hasat ve taşıma: Zeytin dalından toplanır ve mümkünse aynı gün içinde fabrikaya ulaştırılır. Kasada bekleyen, ezilen ya da kızışan zeytin yağın asitliğini yükseltir.
  2. Yıkama ve ayıklama: Yaprak, dal ve toprak uzaklaştırılır.
  3. Kırma: Zeytin, çekirdeğiyle birlikte ezilerek hamur haline getirilir. Eskiden bu iş taş değirmenlerle yapılırdı, günümüzde çoğunlukla paslanmaz çelik kırıcılar kullanılır.
  4. Yoğurma (malaksasyon): Hamur yavaşça karıştırılır, küçük yağ damlacıkları birleşir. Soğuk sıkımın belirleyici aşaması burasıdır, çünkü sıcaklık bu sırada kontrol edilir.
  5. Ayrıştırma: Santrifüj ya da pres yardımıyla yağ, karasu ve posadan ayrılır.
  6. Dinlendirme ve dolum: Yağ tanklarda dinlendirilir, istenirse filtre edilir ve ışık geçirmeyen ambalajlara doldurulur.

Hamur ısıtıldığında aynı miktar zeytinden daha fazla yağ alınır. Üretici soğuk sıkımda bu verimden bilerek vazgeçer, karşılığında daha aromatik bir yağ elde eder. Fiyat farkının önemli nedenlerinden biri de budur.

Soğuk Sıkım Zeytinyağının Farkı Ne?

Farkı anlamak için önce diğer zeytinyağı türlerine bakmak gerekir. Riviera ve rafine zeytinyağlarında, doğrudan tüketime uygun olmayan yağ rafinasyon işleminden geçirilir. Bu işlem kusurlu tat ve kokuyu giderir, ancak yağa karakterini veren bileşenlerin büyük kısmını da beraberinde götürür. Soğuk sıkım yağda ise rafinasyon yoktur, yağ zeytinden çıktığı haliyle şişeye girer.

  • Tat ve koku: Taze çimen, yeşil badem, enginar ya da domates yaprağı gibi meyvemsi kokular hissedilir. Boğazda hafif bir yakıcılık ve dilde acılık kusur değil, tazeliğin ve polifenol varlığının işaretidir.
  • Besin öğeleri: E vitamini ve polifenoller ısıya duyarlıdır. Düşük sıcaklıkta işlenen yağda bu bileşenler daha iyi korunur.
  • Renk: Yeşilden altın sarısına kadar değişebilir. Renk tek başına kalite ölçütü değildir, zeytinin çeşidine ve hasat zamanına bağlıdır.

Soğuk Sıkım ile Sızma Aynı Şey mi?

Hayır. “Natürel sızma” yağın kalite sınıfını gösterir ve serbest asitlik oranı ile duyusal özelliklere göre belirlenir; natürel sızma zeytinyağında asitlik en fazla yüzde 0,8 olabilir. “Soğuk sıkım” ise üretim yöntemidir. İyi bir natürel sızma yağ büyük olasılıkla soğuk sıkımdır, ama etikette yalnızca “soğuk sıkım” yazması yağın sızma sınıfında olduğunu tek başına kanıtlamaz. Bu yüzden iki ifadeyi birlikte aramak daha sağlıklıdır.

Erken Hasat Ne Anlama Gelir?

Zeytin henüz yeşilken toplanırsa yağ verimi düşer, buna karşılık aroması daha keskin ve polifenol içeriği daha yüksek bir yağ çıkar. Erken hasat yağlar genellikle soğuk sıkımla üretilir ve çiğ tüketimde çok sevilir.

Satın Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?

  • Etikette ürün adının “natürel sızma zeytinyağı” olarak geçtiğine ve üretici ile dolum bilgilerinin açıkça yazdığına bakın.
  • Hasat yılı ya da dolum tarihi belirtilmiş ürünleri tercih edin. Zeytinyağı şarap gibi yıllandıkça güzelleşmez, tazeyken daha lezzetlidir.
  • Koyu renkli cam şişe ya da teneke ambalaj seçin. Şeffaf şişede vitrin ışığı altında bekleyen yağ çabuk bozulur.
  • Piyasa ortalamasının çok altındaki fiyatlar karşısında temkinli olun.

Nasıl Saklanır ve Mutfakta Nasıl Kullanılır?

Zeytinyağının üç düşmanı ışık, ısı ve havadır. Şişeyi ocağın yanında değil, serin ve karanlık bir dolapta, kapağı sıkıca kapalı halde tutun. Büyük teneke aldıysanız günlük kullanım için küçük bir şişeye aktarmak yağın havayla temasını azaltır.

Soğuk sıkım yağın aroması en iyi çiğ kullanımda ortaya çıkar: salatalar, zeytinyağlılar, kahvaltı tabağı, ızgara sebzeler ve çorbaların üzeri. Pişirmede kullanılmasında da bir sakınca yoktur; sote ve fırın yemeklerinde rahatlıkla tercih edilebilir, yalnızca yağı tüttürecek kadar kızdırmamak gerekir. Tabağınıza gezdireceğiniz bir kaşık yağın farkını görmek için mercimek çorbası tarifimizi ya da pratik meze tariflerimizi deneyebilirsiniz. Hafif öğünlerde sos seçimi konusunda diyet salata rehberimiz de işinize yarayabilir.

Özetle soğuk sıkım, zeytinin yağını ısıtmadan ve kimyasal işlem uygulamadan elde etme yöntemidir. Verim düşer, lezzet ve besin değeri korunur. Etikette natürel sızma ibaresini, hasat yılını ve uygun ambalajı birlikte aradığınızda sofranıza gerçekten iyi bir yağ getirme olasılığınız belirgin biçimde artar.

Görsel: ajay_suresh / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Soğuk Sıkım Zeytinyağı Nedir?
Yorum Yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

localsweek.com ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!