Türkiye, nitelikli yabancı iş gücünü ve yatırımcıları ülkeye çekmek için birçok ülkenin uyguladığı “yetenek vizesi” modeline benzer bir sistem kurdu: Turkuaz Kart. Standart çalışma izninden farklı olarak süresiz çalışma hakkı tanıyan bu belge, hem sahibine hem de ailesine önemli kolaylıklar sağlıyor. Peki turkuaz kart nedir, kimler alabilir ve başvuru süreci nasıl işler?
Turkuaz Kart Nedir?
Turkuaz Kart, 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu ile hukuk sistemimize giren ve nitelikli yabancılara Türkiye’de süresiz çalışma hakkı veren bir belgedir. Ayrıntıları Turkuaz Kart Yönetmeliği ile düzenlenmiştir. Kart sahibinin eşi ve bakmakla yükümlü olduğu çocukları da “Turkuaz Kart sahibi yakını” olduklarını gösteren ve ikamet izni yerine geçen bir belge alır.
Kartın en belirgin özelliği, ilk dönemde bir geçiş süresi ile verilmesidir. Mevzuata göre ilk üç yıl geçiş süresi sayılır; bu dönemde kart sahibinin faaliyetleri ve taahhütleri Bakanlık tarafından izlenir. Geçiş süresi sorunsuz tamamlanır ve gerekli başvuru yapılırsa kayıt kaldırılır, kart süresiz hale gelir. Süresiz Turkuaz Kart sahibi, süresiz çalışma izninin sağladığı haklardan yararlanır.
Turkuaz kart ne işe yarar sorusunun kısa cevabı şudur: Her yıl ya da birkaç yılda bir çalışma izni yenileme zorunluluğunu ortadan kaldırır, aile bireylerinin ikamet durumunu güvence altına alır ve nitelikli yabancının Türkiye’de uzun vadeli plan yapmasını kolaylaştırır. Bununla birlikte kart vatandaşlık anlamına gelmez; seçme ve seçilme gibi vatandaşlığa bağlı haklar kapsam dışındadır.
Turkuaz Kart Kimlere Verilir?
Kart herkese açık bir izin türü değildir; uluslararası iş gücü politikası çerçevesinde nitelikli kabul edilen yabancılara verilir. Mevzuatta sayılan başlıca gruplar şunlardır:
- Yüksek nitelikli iş gücü: Eğitim düzeyi, mesleki deneyimi, ücret seviyesi ve uzmanlık alanı bakımından öne çıkan çalışanlar.
- Yüksek nitelikli yatırımcılar: Yatırım tutarı, ihracat düzeyi ya da sağladığı istihdam ile ülke ekonomisine katkı sunanlar.
- Bilim insanları ve araştırmacılar: Uluslararası düzeyde kabul görmüş çalışmaları bulunan ya da ülke açısından stratejik sayılan alanlarda araştırma yapanlar.
- Kültür, sanat ve spor alanında başarı kazananlar: Uluslararası başarıları belgelenen sanatçılar ve sporcular.
- Türkiye’nin tanıtımına katkı sağlayanlar: Ülkenin ya da kültürünün uluslararası alanda tanınmasına hizmet eden kişiler.
Başvurular, bu ölçütlere dayanan bir puanlama sistemi üzerinden değerlendirilir. Öte yandan geçici koruma altındaki yabancılar bu düzenlemenin kapsamı dışında tutulmuştur. Hangi belgenin kaç puan getirdiği ve aranan asgari koşullar zaman içinde güncellenebildiği için başvuru öncesinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın güncel duyurularını incelemek gerekir.
Turkuaz Kart Başvuru Nasıl Yapılır?
Turkuaz kart nasıl alınır diye merak edenler için süreç genel hatlarıyla şöyle ilerler:
- Başvuru kanalının belirlenmesi: Türkiye’de yasal olarak bulunan yabancılar başvurularını doğrudan Bakanlığın elektronik sistemi üzerinden yapar. Yurt dışındakiler ise bulundukları ülkedeki Türkiye Cumhuriyeti büyükelçiliği ya da başkonsolosluğuna başvurur.
- Turkuaz kart başvuru formu ve belgeler: Çevrim içi başvuru formu doldurulur; pasaport, niteliği kanıtlayan diplomalar, iş sözleşmesi ya da yatırım belgeleri, uluslararası başarıyı gösteren evraklar gibi destekleyici belgeler sisteme yüklenir. Yabancı dildeki belgeler için onaylı tercüme istenir.
- Değerlendirme: Uluslararası İşgücü Genel Müdürlüğü başvuruyu puanlama ölçütlerine göre inceler. Gerek görülürse ilgili kurumların görüşüne başvurulur ve ek belge talep edilebilir.
- Sonuç ve kartın düzenlenmesi: Başvuru olumlu sonuçlanırsa harç ve kart bedeli gibi yükümlülükler yerine getirilir, kart düzenlenir. Eş ve çocuklar için yakın belgesi başvurusu da aynı süreçte yürütülür.
- Geçiş süresinin takibi: İlk üç yıl içinde Bakanlık belirli aralıklarla bilgi ve belge isteyebilir. Sürenin dolmasına yakın, mevzuatta öngörülen zaman aralığında geçiş kaydının kaldırılması için başvurmak gerekir; aksi halde kart geçerliliğini yitirebilir.
Başvuru sırasında eksik ya da gerçeğe aykırı belge sunulması, kamu düzeni ve güvenliği açısından sakınca görülmesi ya da geçiş süresinde taahhütlerin yerine getirilmemesi ret veya iptal nedeni olabilir. Türkiye’de iş kurmayı planlayan yabancı girişimciler için şirket tarafındaki adımları da bilmek faydalıdır; bu konuda online şirket kuruluşu ve vergi levhası yazılarımıza göz atabilirsiniz.
Özetle Turkuaz Kart, nitelikli yabancılar için süresiz çalışma hakkı ve aile bireyleri için ikamet güvencesi sunan özel bir statüdür. Koşullar, puanlama ölçütleri ve harç tutarları değişebildiğinden, başvuru öncesinde Bakanlığın resmî kaynaklarından güncel bilgileri teyit etmek ve gerekirse bu alanda çalışan bir hukukçudan destek almak en sağlıklı yoldur. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye niteliği taşımaz.
Görsel: ampersandyslexia / Wikimedia Commons (CC BY 2.0)
