Apartmanların günlük düzenini ayakta tutan görevliler, çoğu zaman oturdukları binada çalıştıkları için mesai ile özel hayat arasındaki çizgi kolayca bulanıklaşır. Oysa apartman görevlisi de İş Kanunu kapsamında bir işçidir; çalışma süresi, hafta tatili ve yıllık izin gibi hakları kanunla ve Konut Kapıcıları Yönetmeliği ile güvence altındadır. Hem görevlilerin hem de yöneticilerin bu hakları bilmesi, olası uyuşmazlıkların önüne geçer.
Apartman Görevlisi Ne İş Yapar?
Apartman görevlisi ne iş yapar sorusunun cevabı, yönetmelikte ve yönetimle yapılan iş sözleşmesinde belirlenir. Genel olarak görevlinin sorumlulukları şunlardır:
- Binanın ortak alanlarının, merdivenlerin, asansörün ve bahçenin temizliği ile bakımı,
- Kalorifer ya da merkezi ısıtma sisteminin çalıştırılması ve takibi (gerekli belgeye sahip olmak koşuluyla),
- Çöplerin toplanması ve belirlenen saatlerde çıkarılması,
- Ortak alan aydınlatması, su deposu, hidrofor gibi tesisatın gözetimi ve arızaların yönetime bildirilmesi,
- Bina güvenliğine ilişkin basit gözetim ve yönetimin verdiği diğer işler,
- Sözleşmede kararlaştırılmışsa kat maliklerinin günlük çarşı servisi.
Görevliden, sözleşmede ve yönetmelikte yer almayan işler istenemez. Dairelerin iç temizliği ya da kişisel işler görev tanımının dışındadır. Yönetim, görevliyi işe aldığında sosyal güvenlik bildirimini yapmak ve primlerini ödemekle yükümlüdür.
Apartman görevlisi maaşı konusunda ise temel kural şudur: Tam süreli çalışan görevlinin ücreti, yürürlükteki asgari ücretin altında olamaz. Kısmi süreli çalışmada ücret, çalışılan süreyle orantılı hesaplanır. Görevliye tahsis edilen kapıcı dairesi için kira istenemez; elektrik, su ve ısınma giderlerinin kime ait olacağı sözleşmeyle belirlenir. Ücret tutarı ve vergi uygulaması her yıl değiştiğinden güncel rakamlar için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı duyurularına bakılmalıdır.
Apartman Görevlisi Günlük Kaç Saat Çalışır?
İş Kanunu’na göre haftalık çalışma süresi en çok kırk beş saattir ve bu kural apartman görevlileri için de geçerlidir. Sürenin haftanın günlerine nasıl dağıtılacağı yönetimle yapılan sözleşmede belirlenir. Günlük çalışma süresi kanundaki üst sınırı, yani on bir saati aşamaz.
Apartman işleri gün içine yayıldığı için görevliler genellikle aralıklı çalışır: sabah servis ve temizlik, akşam çöp toplama gibi. Yönetmelik, bu tür aralıklı çalışmada işin başlangıcı ile bitişi arasındaki sürenin makul bir sınırı aşmamasını ve görevliye yeterli dinlenme aralığı bırakılmasını öngörür. Görevlinin binada oturuyor olması, her an çağrılabileceği anlamına gelmez; mesai saatleri dışında verilen işler fazla çalışma sayılır ve karşılığının zamlı ücret ya da serbest zaman olarak verilmesi gerekir.
Çalışma saatlerinin yazılı olarak belirlenmesi ve apartman sakinlerine duyurulması, en sık yaşanan tartışmaların önüne geçer.
Apartman Görevlisi İzin Hakları Nelerdir?
Apartman görevlisi izin hakları, diğer işçilerle aynı esaslara dayanır:
- Hafta tatili: Görevli, haftada kesintisiz en az yirmi dört saat dinlenme hakkına sahiptir. Hafta tatilinde çalıştırılması halinde ücreti zamlı ödenir.
- Ulusal bayram ve genel tatiller: Bu günlerde çalışılıp çalışılmayacağı sözleşmeyle belirlenir. Çalışılmazsa ücret tam ödenir; çalışılırsa her gün için ayrıca bir günlük ücret eklenir.
- Yıllık ücretli izin: Deneme süresi dahil en az bir yıl çalışmış olan görevli yıllık izne hak kazanır. İş Kanunu’na göre apartman görevlisi yıllık izin süresi; hizmeti bir yıldan beş yıla kadar olanlar için on dört günden, beş yıldan fazla on beş yıldan az olanlar için yirmi günden, on beş yıl ve üzeri olanlar için yirmi altı günden az olamaz. On sekiz yaşından küçük ve elli yaşından büyük işçilerde süre yirmi günün altına inemez.
- Mazeret izinleri: Evlenme, yakın akrabanın vefatı ve eşin doğum yapması gibi hallerde kanunda öngörülen ücretli mazeret izinleri kullanılır.
- Rapor ve analık izni: Hastalık halinde hekim raporuna dayalı istirahat ile kadın görevliler için doğum öncesi ve sonrası izinler genel hükümlere tabidir.
Yıllık izin parayla takas edilemez; izin ücreti görevliye izne çıkmadan önce peşin ödenir. Yönetmeliğe göre görevli izindeyken yerine geçici bir kişi çalıştırılabilir ve bu kişinin ücretini yönetim karşılar; görevliden kendi yerine adam bulması ya da ücretini ödemesi istenemez. İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izinlerin ücreti son ücret üzerinden ödenir.
Apartman Görevlisi Yıllık İzin Dilekçesi
İzin talebinin yazılı yapılması ve bir nüshasının imzalı olarak saklanması, ileride ispat açısından önemlidir. Aşağıdaki metin örnek olarak kullanılabilir:
(Apartman adı) Yönetimine
(Açık adres)
Apartmanınızda (işe giriş tarihi) tarihinden beri apartman görevlisi olarak çalışmaktayım. (Yıl) yılına ait hak ettiğim yıllık ücretli iznimin (gün sayısı) gününü, (başlangıç tarihi) – (bitiş tarihi) tarihleri arasında kullanmak istiyorum. İzin süresince (varsa adres ve telefon) adresinde bulunacağım.
Gereğini bilgilerinize arz ederim.
(Tarih)
(Ad soyad, T.C. kimlik numarası, imza)
Dilekçeyi izin tarihinden makul bir süre önce vermek, yönetimin geçici görevli ayarlamasını kolaylaştırır. Yönetimin de kullanılan izinleri imzalı bir yıllık izin kayıt belgesinde tutması gerekir. Konu kapıcı dairesi olduğunda, görevlinin daireyi mülk sahibi olarak değil iş ilişkisi nedeniyle kullandığını unutmamak gerekir; bu ayrımın hukuki temeli için zilyetlik yazımıza bakabilirsiniz. Kiracı ve ev sahibi olarak apartman giderlerinin paylaşımı ise kira kontratında düzenlenir.
Özetle apartman görevlisi; haftalık çalışma süresi sınırı, hafta tatili, genel tatil ücreti ve kıdemine göre artan yıllık izin hakkına sahip bir işçidir. Hakların sözleşmeye yazılması ve izinlerin belgelenmesi iki tarafı da korur. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; uyuşmazlık halinde bir avukata ya da Bakanlığın danışma hatlarına başvurabilirsiniz.
Görsel: kallerna / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)
