Loading...
tr usd
USD
-0.01%
Amerikan Doları
38,57 TRY
tr euro
EURO
0.01%
Euro
43,67 TRY
tr eur-usd
EURO/USD
0.01%
Euro Amerikan Doları
1,13 TRY
tr btc
BTC
0%
Bitcoin
0,00 TRY
  1. Haberler
  2. Yemek & Gıda
  3. Tereyağının Faydaları

Tereyağının Faydaları

Kalıp halinde tereyağı
Salicyna / Wikimedia Commons CC BY-SA 4.0
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Tereyağı, süt kaymağının ya da kremanın yayıklanmasıyla elde edilen, mutfak kültürümüzün en köklü yağlarından biridir. Pilava kattığı koku, sıcak ekmeğin üzerinde eriyişi ve hamur işlerine verdiği lezzet onu vazgeçilmez kılar. Öte yandan doymuş yağ içeriği nedeniyle yıllardır tartışma konusudur. Bu yazıda tereyağı faydaları ve zararları hakkında bilinenleri dengeli biçimde ele alıyor, nasıl tüketilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Tereyağının Faydaları Nelerdir?

Tereyağı büyük oranda süt yağından oluşur; az miktarda su ve süt kuru maddesi içerir. Besin değeri açısından öne çıkan yönleri şunlardır:

  • Yağda çözünen vitaminler: “Tereyağında ne vitamini var?” sorusunun yanıtı başta A vitaminidir. Bunun yanında D, E ve K vitaminlerini de bir miktar içerir. A vitamini göz sağlığı, cilt ve bağışıklık sistemi için gereklidir.
  • Vitamin emilimine katkı: Sebzelerdeki yağda çözünen vitaminlerin ve bazı bitkisel bileşiklerin emilimi için öğünde bir miktar yağ bulunması gerekir; tereyağı bu işlevi görür.
  • Kısa zincirli yağ asitleri: Tereyağı, bütirik asit gibi kısa zincirli yağ asitlerini doğal olarak içeren ender besinlerdendir.
  • Enerji: Yoğun bir enerji kaynağıdır; küçük miktarı bile yemeğin doyuruculuğunu ve lezzetini artırır.
  • Katkısız yapı: Geleneksel yöntemle üretilen tereyağı yalnızca süt yağından ibarettir; işlenmiş yağlardaki katkı maddelerini barındırmaz.

Mera ile beslenen hayvanların sütünden yapılan tereyağının rengi daha sarı olur; bu renk yemdeki karotenden gelir. Yine de tereyağı bir vitamin deposu olarak görülmemelidir; yenen miktar az olduğundan vitamin katkısı da sınırlıdır.

Tereyağı Zararları Nelerdir?

Tereyağının sorunlu yanı, ölçü kaçtığında ortaya çıkar.

  • Doymuş yağ: Tereyağındaki yağın büyük bölümü doymuş yağdır. Yüksek doymuş yağ tüketimi, kanda LDL kolesterolün yükselmesiyle ilişkilendirilir.
  • Yüksek kalori: Yağlar en yoğun enerji kaynağıdır. Kontrolsüz kullanım, fark edilmeden kilo artışına zemin hazırlar.
  • Tuz: Tuzlu tereyağı çeşitleri, tansiyon hastaları için ek sodyum kaynağıdır.
  • Yakılması: Tereyağının dumanlanma noktası düşüktür. Yüksek ateşte içindeki süt kuru maddesi yanar, acı tat ve istenmeyen bileşikler oluşur.
  • Hijyen: Çiğ sütten, denetimsiz koşullarda üretilen ve açıkta satılan tereyağı mikrobiyolojik risk taşıyabilir. Güvenilir üretici ve soğuk zincir önemlidir.

Tereyağında laktoz ve süt proteini çok az bulunur; bu nedenle laktoz hassasiyeti olanların çoğu sorun yaşamaz, ancak süt alerjisi olanlar dikkatli olmalıdır.

Tereyağı Nasıl Tüketilmeli?

Tereyağını sağlıklı beslenmenin içinde tutmanın yolu, onu ana yağ değil, lezzet veren bir tamamlayıcı olarak görmektir.

  • Günlük yemeklerde temel yağ olarak zeytinyağı gibi doymamış yağları tercih edin; tereyağını kahvaltıda ince bir tabaka ya da yemeğin sonunda eklenen küçük bir parça olarak kullanın.
  • Kızartma ve yüksek ısılı pişirmelerde tereyağını yakmayın. Kısık ateşte eritin ya da süt kuru maddesi ayrıştırılmış sade yağ kullanın. Pilav ve mercimek çorbası gibi tariflerde az miktarı bile yeterli aromayı verir.
  • Tereyağını ağzı kapalı kapta buzdolabında saklayın; kokuyu kolay çeker ve açıkta acılaşır. Uzun süre kullanmayacaksanız porsiyonlayıp dondurabilirsiniz.

Tereyağı bal karışımı ve tereyağı pekmez karışımı, özellikle kış aylarında kahvaltı sofralarının sevilen ikilileridir. İkisi de enerji yoğunluğu yüksek karışımlardır: tereyağı yağdan, bal ve pekmez ise şekerden gelen kaloriyi taşır. Pekmez bir miktar demir ve mineral içerir; ancak bu karışımların öksürüğü geçirdiği, bağışıklığı güçlendirdiği ya da kansızlığı tedavi ettiği yönündeki yaygın inanışlar bilimsel olarak kanıtlanmış değildir. Lezzeti için bir iki tatlı kaşığı yemek keyiflidir; diyabeti olanlar ve kilo kontrolü yapanlar miktara özellikle dikkat etmelidir. Bir yaşından küçük bebeklere bal verilmemesi gerektiği de unutulmamalıdır.

Tereyağının Kalbe Zararları

Kalp ve damar sağlığı söz konusu olduğunda sağlık otoritelerinin ortak önerisi, doymuş yağ alımının sınırlandırılmasıdır. Tereyağı doymuş yağ bakımından zengin olduğu için, fazla tüketildiğinde LDL kolesterolü yükseltebilir; yüksek LDL ise damar sertliği ve kalp hastalığı riskinin bilinen etkenlerindendir. Araştırmalar, doymuş yağların bir bölümünün zeytinyağı, fındık, ceviz ve balık gibi doymamış yağ kaynaklarıyla değiştirilmesinin kalp sağlığı açısından yararlı olduğunu göstermektedir.

Bu, tereyağının tümüyle yasak olduğu anlamına gelmez. Belirleyici olan toplam beslenme düzenidir: sebze, meyve, tam tahıl ve baklagil ağırlıklı beslenen, hareketli bir kişinin kahvaltıda az miktarda tereyağı yemesi ile her yemeği bol tereyağında pişiren bir kişinin durumu aynı değildir. Kolesterol yüksekliği, kalp-damar hastalığı, diyabet ya da ailesinde erken yaşta kalp hastalığı öyküsü bulunanlar, tereyağı ve diğer doymuş yağları ne ölçüde tüketebileceklerini hekim ya da diyetisyenleriyle belirlemelidir.

Özetle tereyağı; A vitamini içeren, doğal ve lezzetli bir yağdır, fakat doymuş yağ ve kalori yükü nedeniyle ölçülü kullanılmalıdır. Onu sofradan kaldırmak yerine miktarını azaltmak, yakmadan kullanmak ve mutfaktaki ana yağ rolünü zeytinyağına bırakmak en dengeli yaklaşımdır. Diğer süt ürünleriyle ilgili genel bilgiler için süt ve süt ürünleri yazımıza da göz atabilirsiniz.

Görsel: Salicyna / Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

0
mutlu
Mutlu
0
_zg_n
Üzgün
0
sinirli
Sinirli
0
_a_rm_
Şaşırmış
0
vir_sl_
Virüslü
Tereyağının Faydaları
Yorum Yap

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Giriş Yap

localsweek.com ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!